Muzeum Regionalne im. dr. Janusza Petera

Muzeum Regionalne im. dr. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim to miejsce, które opowiada historię miasta i okolic od czasów prehistorycznych po XX wiek. Placówka powstała w nietypowy sposób – w 1962 roku miejscowy lekarz i pasjonat regionu zorganizował pierwszą wystawę swoich prywatnych zbiorów w szpitalu powiatowym, którym kierował. Dziś muzeum dysponuje około 15 tysiącami eksponatów zgromadzonych w pięciu działach tematycznych.

Historia muzeum – od prywatnej kolekcji do instytucji powiatowej

Dr Janusz Peter, patron muzeum, był postacią nietuzinkową. Jako dyrektor szpitala powiatowego w Tomaszowie Lubelskim łączył praktykę lekarską z pasją regionalisty. W 1962 roku udostępnił swoją kolekcję liczącą około 1700 eksponatów zwiedzającym, co zapoczątkowało działalność muzeum.

Pięć lat później zbiory zostały upaństwowione, a placówka stała się powiatową instytucją kultury. Muzeum kilkakrotnie zmieniało siedzibę – najpierw trafiło do gmachu dawnego sejmiku powiatowego w 1975 roku, a następnie w 1984 przeniesiono je do nowo wybudowanego Domu Kombatanta, gdzie otrzymało pomieszczenia o powierzchni 830 m². W latach 1975-1999 funkcjonowało jako oddział Muzeum Okręgowego w Zamościu. Od 1999 roku działa jako samodzielna jednostka powiatu tomaszowskiego.

Co zobaczysz w muzeum – pięć działów tematycznych

Ekspozycja archeologiczna przenosi zwiedzających w czasy od epoki kamienia po średniowiecze. Zbiory pochodzą z wykopalisk prowadzonych w regionie – w Komarowie, Tyszowcach, Podlodowie, Jurowie i Czermnie. Wśród eksponatów znalazły się zabytki z epoki brązu, okresu wpływów rzymskich i wczesnego średniowiecza.

Dział historii to miejsce dla miłośników dawnej broni i dokumentów. Można tu zobaczyć broń białą i palną z różnych okresów, uzbrojenie żołnierza polskiego z II wojny światowej, a także unikatowe eksponaty jak miecz z początku XV wieku pochodzący z Komarowa czy XVIII-wieczne pistolety skałkowe. Nie brakuje też pieczęci miejskich i innych pamiątek związanych z dziejami Tomaszowa.

Wystawa etnograficzna dokumentuje życie tomaszowskiej wsi z drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Zgromadzono tu przedmioty codziennego użytku, narzędzia z wiejskich gospodarstw oraz stroje ludowe z powiatu tomaszowskiego. Ekspozycja pokazuje wyposażenie kuchni, technologię prania i tkania płótna, a także prace rolne sprzed stu lat.

W muzeum znajduje się jedyny zachowany w tomaszowskich zbiorach talerz z fabryki porcelany w Tomaszowie Lubelskim – cenny dowód na istnienie lokalnej wytwórczości ceramicznej.

Warto zajrzeć do Saloniku dr. Janusza Petera, gdzie zgromadzono pamiątki związane z założycielem muzeum. Ekspozycja obejmuje meble, obrazy i porcelanę należące niegdyś do patrona placówki. Uzupełnia ją piec z dworu w Dzierążni – ciekawy przykład dawnego rzemiosła artystycznego.

Izba Pamięci Terroru Komunistycznego

Muzeum prowadzi również Izbę Pamięci poświęconą ofiarom represji komunistycznych w regionie. To ważne miejsce dla osób zainteresowanych najnowszą historią Polski i losami mieszkańców ziemi tomaszowskiej w okresie powojennym.

Dla kogo jest to muzeum

Placówka sprawdzi się jako cel wycieczki szkolnej – ekspozycja archeologiczna i etnograficzna dobrze ilustruje treści z podręczników historii. Muzeum prowadzi lekcje i warsztaty muzealne dla grup zorganizowanych.

Miłośnicy historii lokalnej znajdą tu materiały do badań nad przeszłością Roztocza. Muzeum gromadzi dokumenty, druki i fotografie dotyczące regionu, a pracownicy prowadzą badania nad dziejami Ziemi Tomaszowskiej. Rodziny z dziećmi docenią przystępną formę ekspozycji etnograficznej – przedmioty codziennego użytku z dawnych czasów budzą ciekawość najmłodszych.

Zwiedzanie nie zajmuje dużo czasu. Na spokojne obejrzenie wszystkich działów wystarczy godzina, może półtorej. To dobry punkt programu przy okazji zwiedzania Tomaszowa Lubelskiego i okolic Roztocza.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Muzeum mieści się przy ul. Zamojskiej 2 w centrum Tomaszowa Lubelskiego, choć część wystaw znajduje się także w budynku przy ul. Wyspiańskiego 8b. Dojazd samochodem nie sprawia problemów – w pobliżu znajdują się miejsca parkingowe.

Godziny otwarcia:

• Wtorek-piątek: 9:00-15:30
• Soboty i niedziele: 10:00-15:00
• Poniedziałki: nieczynne

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 4 zł
• Bilet ulgowy: 3 zł
• Bilet rodzinny: 6 zł
• Bilet grupowy (powyżej 10 osób): 2 zł od osoby
• Opłata za przewodnika: 10 zł
• Soboty: wstęp bezpłatny

Osoby z Kartą Dużej Rodziny mogą skorzystać z biletu grupowego. Grupy zorganizowane należy zgłaszać co najmniej dzień przed planowanym zwiedzaniem.

Muzeum prowadzi lekcje i warsztaty muzealne – cena odpowiada biletowi grupowemu. Warto skontaktować się z placówką telefonicznie (84 664 37 20) lub mailowo ([email protected]), aby ustalić szczegóły wizyty grupowej.

Aktywność muzeum i wystawy czasowe

Placówka regularnie organizuje wystawy czasowe, wykłady i spotkania edukacyjne. W czerwcu odbywa się Przystanek Archeologia – wydarzenie z wykładami i zwiedzaniem ekspozycji archeologicznej. Muzeum współpracuje z naukowcami z UMCS w Lublinie, prezentując najnowsze odkrycia z regionu.

Instytucja prowadzi także projekt digitalizacji zbiorów „Skarbiec Pamięci”, dzięki czemu część eksponatów można oglądać online. To dobra opcja dla osób, które chcą zapoznać się z kolekcją przed wizytą lub nie mogą przyjechać do Tomaszowa Lubelskiego.

Tomaszów Lubelski leży na trasie wielu wycieczek po Roztoczu. Muzeum Regionalne można połączyć ze zwiedzaniem centrum miasta, wizytą w pobliskim Zamościu (około 50 km) czy odkrywaniem innych atrakcji regionu. To miejsce, które pozwala lepiej zrozumieć charakter ziemi tomaszowskiej i jej mieszkańców – zarówno tych sprzed wieków, jak i współczesnych.